|

|
|
Na
początku lat 50-tych Jaguar zaplanował krótką przerwę w
udziale w wyścigach, ale różne czynniki opóźniały powrót do
sportów samochodowych. Pożar w fabryce, potrzeba skoncentrowania
się na samochodach cywilnych, a przede wszystkim potrzeba
sprostania rosnącym wymaganiom rynku motoryzacyjnego.
Jednakże
inżynierowie planowali skonstruowanie następcy Jaguara D-Type
najpóźniej do 1955 roku. Legendarny aerodynamik, Malcolm Sayer
pracował nad samochodem, który mógłby być zarówno budzącym
sensację pojazdem drogowym jak i zwycięzcą Le Mans - Jaguarem
E-type. Sayer był pierwszym konstruktorem, który zastosował
zasady aerodynamiki przy projektowaniu karoserii samochodowych. |
| Podczas
rozwoju projekt został podzielony na dwa różne kierunki:
samochód cywilny i bolid przystosowany do wyścigów. Prototyp
tego ostatniego był budowany w 1960 roku.
Briggs
Cunningham, amerykański kierowca wyścigowy, w połowie lat pięćdziesiątych
otworzył duży salon dilerski i zaczął jeździć Jaguarami
D-type w amerykańskich barwach. Podczas wizyty w zakładach
Jaguara we wczesnych latach sześćdziesiątych, pokazano mu
egzemplarz E2A (na zdjęciu obok).
Cunningham
przekonał Williama Lyons'a aby pozwolił mu wziąć udział na
prototypie w tegorocznym Le Mans. Brak czasu na dopracowanie
konstrukcji i testy sprawiły, że chociaż E-Type uzyskał
najlepszy czas na próbach, odpadł z wyścigu wczesnym,
niedzielnym rankiem. |
 |
 |
W
1961 roku Jaguary XK150 - chociaż doskonałe samochody cywilne -
nie wystarczały już aby zapewnić firmie miejsce na podium.
Jaguar potrzebował dużego skoku naprzód by zwiększyć sprzedaż
i prestiż marki.
Jaguar
E-Type przedstawiony w Genewie w marcu 1961 roku to było właśnie
TO. Tak jak XK120 w 1948 roku był absolutną sensacją. Nadwozie
miało piękny, zmysłowy design. Ponadto samochód ustanowił
nowe standardy, zarówno stylistyczne jak i techniczne.
|
|
Zupełnie
nowe, niezależne zawieszenie tylne, zaprojektowane przez
Boba Knight, zamocowano na kołysce, która była przykręcona do
nadwozia poprzez łączniki gumowo-stalowe.
Na
zdjęciu widać 4 sprężyny i amortyzatory. Funkcję górnego
wahacza pełni półoś napędowa. Szprychowe koła mocowane są
nakrętką centralną, którą dokręca się przy pomocy będącego
na wyposażeniu miedzianego młotka.
Ten
typ zawieszenia, wykorzystywany również w Jaguarze XJS do 1992
roku, gwarantował doskonałe prowadzenie i niespotykany komfort. |
 |
 |
6-cylindrowy,
rzędowy silnik o pojemności 3.8 litra, wyposażony w 3 gaźniki
typu SU, osiągał moc 265 bhp. W
połączeniu z lekkim, aerodynamicznym nadwoziem zapewniał
zapierające dech w piersiach osiągi: 150 mph* i przyspieszenie
0-60 mph* w 6.9 s.
Samochód
oferowano wyłącznie z 4-biegową, sportową, manualną skrzynią
typu Moss z nie synchronizowanym pierwszym biegiem.
Jaguar
E-type (czyli XK-E - pod taką nazwą był sprzedawany w USA) łączył
w sobie same najlepsze cechy - był bardzo szybki, piękny,
wyrafinowany i komfortowy.
|
| Większość
testów drogowych prowadzono na kilku odkrytych roadsterach, ale
podjęto decyzję o produkcji nadwozia typu coupe, gdy świetny
amerykański konstruktor Bob Blake zbudował dla Lyons'a makietę.
Zamknięta wersja nadwozia została nazwana Fixed Head. |
|
Zbudowano
ją w pierwszej połowie 1961 roku. Była wielokrotnie udostępniana
dziennikarzom różnych magazynów motoryzacyjnych i gazet.
Ten
sam samochód wystawiono na wystawie w Genewie 15 marca 1961 roku.
Reakcja, zarówno dziennikarzy jak i publiki była ekstatyczna.
Rzadko się zdarza, żeby jakiś samochód był tak chwalony.
Dodatkowo cena była niewiarygodna - Roadster kosztował 1,830
funtów szterlingów, a Fixed Head 1,954. Aston Martin był
dwukrotnie droższy, a Ferrari prawie trzykrotnie.
Parę
tygodni później dwa Roadstery oraz dwa Fixed Head zostały
przedstawione na wystawie samochodowej w Nowym Yorku. Reakcja była
równie nadzwyczajna.
|
 |
| Tak
samo jak w przypadku XK120, właściwości trakcyjne i osiągi były
prezentowane na torze wyścigowym. Dwa samochody zostały
wystawione do 25-okrążeniowego wyścigu GT Trophy na krętym
torze Oulton Park. Za kierownicą zasiadł Graham Hill i Roy
Salvadori. W wyścigu uczestniczyły także Ferrari i Aston Martin. |
| Obydwa
Jaguary prowadziły do chwili, kiedy w E-Typie Salvadori'ego
zawiodły hamulce i został wyprzedzony przez kierowcę Grand Prix
Innes'a Ireland w Aston Martinie DB4 GT. Ireland, chociaż starał
się jak mógł, nie zdołał wyprzedzić Hilla, który użył
wszystkich sposobów aby wywieźć w pole Aston Martina. Cała trójka
ukończyła wyścig w ścisłej czołówce. To wspaniałe zwycięztwo
było niepodważalnym dowodem waleczności E-Type'a.
Trzy
Jaguary E-Type zostały prywatnie wystawione do wyścigu Le Mans w
1962 roku. Jeden z nich odpadł, ale samochód Briggs'a Cunningham
prowadzony przez Briggsa i Roy'a Salvadori ukończył wyścig na
wysokim, czwartym miejscu. Tuż za nim uplasował się E-Type
prowadzony przez Peter'a Lumsden i Peter'a Sargent. |
 |
Sukcesy
sportowe Jaguara E-Type zainspirowały Ferrari do zbudowania
modelu 250 GTO oraz zachęciły firmę Jaguar do zaprojektowania
specjalnej, wyścigowej wersji samochodu. Zbudowano go na bazie
znacznie zmodyfikowanego samochodu należącego do dilera Jaguara
John'a Coombs.
Powszechnie
znany jako 'Lightweight E' miał monolityczne, aluminiowe nadwozie
i blok silnika wykonany z takiegoż samego materiału. Z wtryskiem
paliwa, suchą miską olejową, znacznie utwardzonym zawieszeniem
i szerszymi kołami, doskonale konkurował z Ferrari pokonując je
wielokrotnie.
|
| W
1963 roku Cunningham wystawił 3 Jaguary 'Lightweight E' na Le
Mans. Niestety, pierwszy odpadł z powodu awarii skrzyni biegów,
drugi przeszedł ciężki crashtest po wjechaniu z prędkością
170 mph* w plamę oleju, a trzeci dojechał na metę jako dziewiąty
po długim postoju w pit-stopie, koniecznym by naprawić mocno
uszkodzoną maskę. |
| W
następnym sezonie, w 1964 roku wystawione zostały, dwa Jaguary 'Lightweight
E'. Niestety nie ukończyły wyścigu z powodu usterek
mechanicznych.
W
1965 roku E-Type przeszedł pierwsze poważne modyfikacje.
Zamontowano
nowy silnik z rodziny XK o pojemności 4.2 litra i wyższym
momencie obrotowym. Samochód
otrzymał również w pełni synchronizowaną skrzynię biegów.
W
celu zwiększenia skuteczności hamulców zastąpiono wspomaganie
typu miechowego (Kelsey Hayes) mechanizmem podciśnieniowym firmy
Lockheed. |

|
 |
Wewnątrz
E-Type'a 4.2 pojawiły się dużo lepsze siedzenia. Aluminiowy
kokpit i konsola środkowa zostały pokryte czarną skórą, a na
pokrywie bagażnika pojawił się charakterystyczny znaczek.
Sir
William Lyons doszedł do wniosku, że w ofercie firmy brakuje
jest 4-osobowego samochodu sportowego. W 1966 roku przedłużono
E-Type'a, dodając parę małych siedzeń z tyłu. Tak więc
samochód mógł, jak określiło czasopismo Motor, "wydłużyć
młodość ojca o następne 7 lat". Nowy
samochód nazwany 2+2 nie każdemu przypadł do gustu, ale był
znacznie bardziej praktyczny.
|
| Osiągi
ucierpiały nieco z powodu zwiększonej masy. Prędkość
maksymalna zmalała do 136 mph*. Cena pozostała nadal bardzo
atrakcyjna - 2385 funtów szterlingów. Większość produkcji
trafiła za Atlantyk do USA. |
| W
1968 roku E-Type przechodzi zmiany konstrukcyjne podyktowane
amerykańskimi przepisami federalnymi.
Z
nieco zmienionym kształtem i zwiększoną masą, potrzebował
nowych atutów aby utrzymać prestiż i znakomite jak dotąd osiągi.
Jaguar rozpoczął więc prace nad nową jednostką napędową.
|
 |
| Heynes
i jego koledzy zainspirowani samochodami wyścigowymi, myśleli już
o nowym silniku, który pozwoliłby na utrzymanie przewagi nad
rywalami. Skłaniali się w stronę 12-cylindrowych jednostek w układzie
widlastym. Taki właśnie silnik zbudowano dla rodzącego się w
połowie lat sześćdziesiątych projektu XJ13.
Tymczasem
przepisy dotyczące kontroli emisji i bezpieczeństwa biernego stępiły
nieco temperament E-Type'a. Równocześnie modele z serii XJ
potrzebowały mocniejszego silnika aby zaspokoić rosnące
wymagania światowych rynków.
W
1963 roku Jaguar nabył Coventry Climax, gdzie w latach pięćdziesiątych
i sześćdziesiątych budowano silniki używane w Grand Prix.
Wally Hassan, który odszedł z Jaguara na początku lat pięćdziesiątych,
pracował w Climax'ie i był odpowiedzialny za silniki wyczynowe.
Teraz znowu znalazł się w zespole Jaguara, który powierzył mu
prace nad nową jednostką napędową. |
| Heynes
i Claude Baily zaprojektowali wyczynowy silnik z czterema wałkami
rozrządu, który napędzał XJ13. Po ich odejściu na emeryturę
Hassan i jego kolega Harry Mundy kontynuowali prace nad 1-wałkowym
silnikiem V12 o pojemności 5.3 litra. Blok cylindrów, w celu
zmniejszenia masy, odlano z aluminium. Po raz pierwszy użyto zapłonu
tranzystorowego. Nowy silnik V12 był oferowany w Jaguarze E-Type
od 1971 roku. Powyższe było podyktowane chęcią sprawdzenia
silnika w relatywnie małoseryjnym modelu.
Wygląd
E-Type'a V12 serii III został znacznie zmodyfikowany. Powiększony
wlot powietrza przesłonięto chromowanym grillem, a poszerzone
nadkola pozwoliły na zwiększenie rozstawu kół i zastosowanie
większych opon.
Zaprzestano
montażu modelu Fixed Head i skoncentrowano się na produkcji
Roadstera oraz wersji 2+2. |

|
| Roadster
bazował na płycie podłogowej modelu 2+2 i po raz pierwszy był
oferowany z automatyczną skrzynią biegów. Wspomaganie
kierownicy było wyposażeniem standardowym w obu modelach. |
 |
Silnik
V12 miał spokojną, jedwabistą pracę. Rozpędzał samochód bez
wysiłku i zupełnie zmienił image E-Type'a. Nie był już spartańskim
samochodem sportowym, a raczej niezwykle wyszukanym i
wyrafinowanym Grand Turismo.
W
1972 roku w wieku 71 lat, Sir William Lyons odszedł na emeryturę.
Istniejący od 50 lat Jaguar był wtedy jednym z najbardziej liczących
się na świecie producentów samochodów sportowych.
Autokratyczny Lyons stworzył i prowadził firmę od samego początku,
budując samochody cieszące się rzadko spotykaną lojalnością
klientów.
|
| Lyons
był świetnym biznesmenem i jednocześnie jednym z najlepszych
stylistów swojej ery. Większość jego konstrukcji przetrwała
próbę czasu i wniosła unikalny wkład do historii motoryzacji
XX wieku.
W
międzyczasie w USA E-Type V12 wkroczył z impetem na scenę wyścigów.
Bob Tullius, którego ekipa Group44 z sukcesem wprowadziła do wyścigów
SCCA samochody marki Triumph i MG, przekonał kierownictwo
Jaguara, że E-Type mógłby znów wygrywać.
Jaguar zdecydował o przeniesieniu Group44 na wschodnie wybrzeże,
natomiast Joe Huffaker, który jeżdżąc MG odnosił przez
ostatnie lata sukcesy, trafił na wybrzeże zachodnie.
E-Type dominował w regionalnych wyścigach przez 2 lata,
przerywając panowanie Chevroleta Corvette. W 1975 roku Tullius
bez wysiłku wygrał zawody B Production Championship.
Warto
wspomnieć, że w ciągu poprzednich 17 lat Corvette wygrał
zawody 14 razy.
Kiedy
pod koniec 1974 roku kończono produkcję E-Type'a, jak na ironię
posypały się sukcesy sportowe. Doskonale oddaje to, jak bardzo
nowatorska była jego konstrukcja pochodząca z 1961 roku.
Wyprodukowano
około 70 tysięcy egzemplarzy tego najsłynniejszego samochodu
sportowego wszechczasów. 60% z nich trafiło do Stanów
Zjednoczonych. |
|